Aktualności

  • Aktualności
  • Kampania

Aktulaności

ULICE DLA KOBIET – KAMPANIA SPOŁECZNA

ULICE DLA KOBIET – KAMPANIA SPOŁECZNA


Minęło sto lat, odkąd Polska odzyskała niepodległość. Minęło też sto lat, odkąd Polki cieszą się pełnią praw wyborczych. Nie bez powodu rok 2018 został ogłoszony przez Sejm Rokiem Praw Kobiet – w uznaniu dla pierwszych parlamentarzystek i wszystkich orędowniczek walki o uprawnienie, w uznaniu niekwestionowanego wpływu, jaki kobiety wniosły w walkę o niepodległość i odbudowę państwa polskiego. 

To doskonała okazja, by przypomnieć i upamiętnić te kobiety, entuzjastki, emancypantki, sufrażystki, nauczycielki, lekarki, siłaczki – które utorowały kobietom drogę. To właśnie cel kampanii „Ulice dla Kobiet” organizowanej przez Fundację na rzecz Równości i Emancypacji STER oraz Stowarzyszenie „Miasto Jest Nasze”. 

Twórczynie i twórcy kampani uzasadniają: To ich konsekwencji, determinacji i niezłomności zawdzięczamy to, że możemy się uczyć, studiować, pracować. To one wywalczyły nam dostęp do zawodów zazdrośnie strzeżonych przez męskie korporacje. To one głosiły hasła równości i sprawiedliwości społecznej. To one miały odwagę sięgać po to, co wówczas wydawało się niemożliwe. Przekraczać bariery, granice burzyć mury. To dzieki nim dziś z mównicy sejmowej mogą przemawiać kobiety wszystkich opcji politycznych i działać w różnych obszarach życia.” 

Wyobraźmy sobie taką przejażdżkę przez Warszawę: zaczynamy na alei Zofii Moraczewskiej, skręcamy w ulicę Stefanii Wilczyńskiej, dojeżdżamy do skweru im. Pauliny Kuczalskiej-Reinschmidt, mijając po drodze pomnik Aleksandry Piłsudskiej i docieramy do skweru imienia Zofii Daszyńskiej-Golińskiej. Czy to zmienia nasze myślenie o miejscu kobiet w życiu publicznym? Naszym zdaniem tak. I to jest właśnie cel główny tej kampanii – tłumaczyła Anna Czerwińska z Fundacji na Rzecz Równości i Emancypacji STER w rozmowie z Onetem

Kampanię rozpoczęła akcja zbierania podpisów pod petycją o uhonorowanie ważnych dla czynu niepodległościowego i walki o równouprawnienie kobiet przez nadanie ulicom, skwerom, placom ich nazwisk. 

Petycja, która została  złożona w Radzie Miasta Stołecznego Warszawy 8 marca 2018 roku, to zaledwie początek kampanii. Kolejne etapy już wkrótce: powstanie interaktywna mapa Warszawy z zaznaczonymi miejscami poświęconymi kobietom oraz debaty w różnych dzielnicach. 

Swoje wsparcie dla petycji można wyrazić TUTAJ.

Najświeższe informacje znaleźć można na stronie kampanii społecznej na Facebooku

 

Poniżej prezentujemy listę kobiet, których nazwiska znalazły się w petycji: 

Gabriela Balicka (1871-1962) – doktor botaniki (ukończyła studia przyrodnicze na Uniwersytecie w Genewie), polityczka i posłanka na Sejm Ustawodawczy i kolejnych kadencji (1919-1935) z ramienia Związku Ludowo-Narodowego i Stronnictwa Narodowego. Była członkinią Narodowej Organizacji Kobiet. W Sejmie pracowała w komisjach konstytucyjnej i oświatowej. Podczas I wojny światowej kierowała seminarium dla nauczycielek ludowych Towarzystwa Ochrony Kobiet.

Kazimiera Bujwidowa (1867-1932) – działaczka społeczna, publicystka, niestrudzenie walcząca o dostęp kobiet do studiów wyższych. Z jej inicjatywy powstało pierwsze na ziemiach polskich gimnazjum dla dziewcząt, które uprawniało do zdawania matury. Zainicjowała akcję pisania przez kobiety podać o przyjęcie na studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, co zaowocowało otwarciem murów uczelni przed kobietami. Aktywnie włączyła się także w walkę o przyznanie kobietom praw wyborczych.

Zofia Daszyńska-Golińska (1866–1934) – profesorka ekonomii (ukończyła studia z ekonomii politycznej i historii gospodarczej na uniwersytecie w Zurychu), wykładowczyni Uniwersytetu Latającego i Wolnej Wszechnicy Polskiej, współtwórczyni Ligi Kobiet Galicji i Śląska – niepodległościowej organizacji kobiecej. W latach 1918–1922 pracowała w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej, w latach 1928–1930 sprawowała mandat senatorki z listy BBWR.

Maria Dulębianka (1861–1919) – malarka (studiowała w Wiedniu, Warszawie i Paryżu), publicystka, która walczyła o polityczne równouprawnienie kobiet oraz dopuszczenie kobiet do studiów w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. W 1908 roku jako pierwsza kobieta na ziemiach polskich postanowiła ubiegać się o mandat poselski, kandydując do Sejmu Krajowego we Lwowie, w 1911 roku stworzyła Wyborczy Komitet Kobiet do Rady Miejskiej we Lwowie, a w 1914 roku Komitet Obywatelski Pracy Kobiet, namawiający kobiety do przyłączenia się do idei legionowej. Jako inspektorka opieki nad matką i dzieckiem zabiegała w urzędzie miejskim we Lwowie o poprawę bytu najuboższych.

Jadwiga Dziubińska (1874–1937) – posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919–1922), działaczki PSL „Wyzwolenie”, działaczka oświatowa, autorka nowatorskich programów pedagogicznych. Założyła wiele szkół rolniczych (m.in. w Sokołówku, Pszczelinie, Kruszynku i Starym Brześciu, organizowała ośrodki kultury dla młodzieży wiejskiej, studiowała na Uniwersytecie Latającym. W Sejmie Ustawodawczym pracowała w komisjach oświaty, ochrony zdrowia i opieki społecznej, uczestniczyła w pracach nad ustawą o ludowych szkołach rolniczych.

Wanda Gertz (1896–1958) – major Wojska Polskiego. W latach 1914–1916 w męskim przebraniu, pod nazwiskiem Kazimierz Żuchowicz, pełniła służbę w I Brygadzie Legionów Polskich. Podczas wojny polsko-bolszewickiej służyła jako zastępczyni dowódcy Ochotniczej Legii Kobiecej, później jako komendantka ochotniczego batalionu kobiecego w Wilnie. W okresie międzywojennym pracowała w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych, była instruktorką i organizatorką obozów Przysposobienia Wojskowego Kobiet. W latach 1942–1944 organizatorka i komendantka oddziału AK „Dysk” (Dywersja i Sabotaż Kobiet), walczyła w powstaniu warszawskim. W 2009 roku ukazała się książka jej poświęcona, autorstwa Anny Nowakowskiej-Wierzchoś, „Wanda Gertz. Opowieść o kobiecie żołnierzu”.

Irena Krzywicka (1899-1994) – pisarka, publicystka, propagatorka świadomego macierzyństwa, antykoncepcji i edukacji seksualnej. W latach trzydziestych założyła w Warszawie razem z Tadeuszem Boyem-Żeleńskim klinikę, w której udzielano bezpłatnych porad dotyczących świadomego macierzyństwa, oraz dodatek do „Życia Literackiego” – „Życie Świadome”, na łamach którego pisano o edukacji seksualnej.

Paulina Kuczalska-Reinschmit (1859–1921) – publicystka, działaczka na rzecz równouprawnienia kobiet. Studiowała nauki ścisłe na uniwersytetach w Genewie i Brukseli, założyła czasopismo „Ster”, wydawane w latach 1895–1897 we Lwowie, a w latach 1907–1914 w Warszawie jako „Organ Równouprawnienia Kobiet”. Współorganizatorka trójzaborowych zjazdów kobiet, założycielka Związku Równouprawnienia Kobiet Polskich. Walczyła o prawa polityczne dla kobiet – o „uzyskanie powszechnego, równego prawa wyborczego bez różnicy płci, narodowości i wyznań, przy bezpośrednim i tajnym głosowaniu”.

Zofia Kuratowska (1931-1999) – lekarka, działaczka „Solidarności”, senatorka w latach 1989-1997. Była współzałożycielką ROAD i Unii Wolności, wicemarszałkinią Senatu, a przede wszystkim pionierką w badaniach i walce z AIDS w Polsce. Studia medyczne ukończyła w 1955 roku, tytuł profesora nauk medycznych uzyskała w 1989 roku, w latach 1990-1997 kierowała Kliniką Hematologii Akademii Medycznej w Warszawie.

Halina Mikołajska (1925-1989) – aktorka i reżyserka, członkini Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej KOR, współzałożycielka Towarzystwa Kursów Naukowych.

Zofia Moraczewska (1873–1958) – nauczycielka, działaczka społeczna związana z lewicą, posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919–1922) i Sejm III kadencji w II Rzeczpospolitej (1930–1935). Była przewodniczącą Ligi Kobiet Galicji i Śląska – niepodległościowej organizacji kobiecej. Jako posłanka wystąpiła w 1919 roku z interpelacją przeciw dyskryminacji kobiet – zwolnieniu z pracy urzędniczek w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Wbrew swojej partii głosowała za uchwaleniem konstytucji marcowej. Założycielka i przewodnicząca Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet (do 1935 roku), założycielka Samopomocy Społecznej Kobiet.

Anna Piasecka (1882–1980) – nauczycielka i działaczka i społeczno-oświatowa, posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919–1922). Była zaangażowana w działalność propolską przed plebiscytem na Warmii w 1920 roku, została wybrana do sejmu z listy Narodowej Partii Robotniczej, od 1920 roku była członkinią PSL „Piast” Wincentego Witosa.

Aleksandra Piłsudska (1882-1963) – działaczka niepodległościowa. Studiowała na Uniwersytecie Latającym, należała do PPS, brała udział w wielu akcjach bojowych na początku XX wieku, w czasie I wojny światowej była członkinią oddziału wywiadowczo-kurierskiego I Brygady Legionów Polskich. Komendantka kurierek legionowych, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, zabiegała o prawa wyborcze dla kobiet.

Halina Skibniewska (1921–2011) – architektka i urbanistka, absolwentka Politechniki Warszawskiej, a później profesorka tej uczelni. Członkini komitetów PAN, posłanka na Sejm przed 1989 rokiem i pierwsza w Polsce kobieta – wicemarszałkini Sejmu. Członkini Organizacji Pomocy Żydom „Żegota”.Od 1946 roku praktykowała u Romualda Gutta, od 1957 roku pracowała w Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Autorka wielu projektów osiedl mieszkaniowych, m.in: Sady Żoliborskie i Szwoleżerów. Autorka opracowań naukowych z dziedziny mieszkalnictwa, projektowania mebli, obiektów dla dzieci, osób starszych i niepełnosprawnych. Autorka pierwszej Szkoły Środowiskowej. W okresie stanu wojennego jako członkini „Solidarności” interweniowała w imieniu osób represjonowanych. Laureatka Honorowej Nagrody SARP 1978 roku.

Zofia Sokolnicka (1878–1927) – działaczka społeczno-oświatowa, posłanka na Sejm Ustawodawczy i Sejm I kadencji II RP (1922–1927). Działała w stowarzyszeniu kobiecym „Warta”, które prowadziło tajne nauczanie języka polskiego i historii oraz rozpowszechniało polskie książki w zaborze pruskim, była współautorką podręcznika dla nauczycielek Jak uczyć dzieci czytać i pisać po polsku. Współzałożycielka organizacji oświatowych i narodowych, m.in. Towarzystwa Pedagogicznego, Zjednoczenia Polskich Kobiecych Towarzystw Oświatowych, działała w Komitecie Narodowym Polskim, członkini grona ekspertów KNP i delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu, współzałożycielka Katolickiego Związku Polek i Narodowej Organizacji Kobiet

Aniela Steinsbergowa (1896-1988) – jedna z pierwszych adwokatek, która była obrończynią w procesach politycznych. Broniła robotników z fabryki Semperit w 1936 oskarżonych o udział w zamieszkach krwawo stłumionych przez policję. Była adwokatką Kazimierza Moczarskiego, Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego. W okresie okupacji współpracowniczka Żegoty, współzałożycielka Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej KOR.

Franciszka Wilczkowiakowa (1880–1963) – działaczka społeczna, posłanka na Sejm Ustawodawczy, wybrana z listy Narodowej Partii Robotniczej. Pracowała w komisji opieki społecznej, a także komisji konstytucyjnej.

Stefania Wilczyńska (1886–1942) – wychowawczyni i pedagożka, zamordowana w Treblince. Ukończyła nauki przyrodnicze na uniwersytecie w Liège w Belgii. Razem z Januszem Korczakiem założyła i prowadziła Dom Sierot dla dzieci żydowskich w Warszawie przy ul. Krochmalnej (1912–1942), przeniesiony później do warszawskiego Getta (na ulicę Chłodną 33, potem Sienną 16 – Śliską 9). Dom słynął z nowatorskich metod pedagogicznych. W 2015 roku ukazała się książka jej poświęcona, Pani Stefa autorstwa reporterki Magdaleny Kicińskiej.